Oszustwo telefoniczne może przybrać różne formy. Przestępcy podszywają się pod bliskich, policjantów lub pracowników banków, aby wyłudzić pieniądze albo poufne dane.
Oszuści wykorzystują emocje – strach, współczucie i pośpiech. W ciągu kilku minut potrafią przekonać nawet ostrożną osobę, że opowiadana przez nich historia jest prawdziwa.
Warto pamiętać
Oszustwo telefoniczne – 5 zasad bezpieczeństwa
1. Nie przekazuj pieniędzy na prośbę telefoniczną
Policja, bank ani urząd nie proszą o przekazywanie pieniędzy na „bezpieczne konto” ani o wypłacanie gotówki i oddawanie jej wskazanym osobom. Jeśli ktoś tego żąda, zakończ rozmowę.
2. Oddzwoń do bliskiej osoby
Jeśli ktoś podaje się za wnuczka, wnuczkę lub inną bliską osobę i prosi o pilną pomoc, rozłącz się. Samodzielnie wybierz znany Ci numer tej osoby, zapisany w kontaktach. Nie oddzwaniaj na numer podany przez rozmówcę.
3. Nie podawaj poufnych danych przez telefon
Nie ujawniaj nieznanym rozmówcom numeru PESEL, danych dokumentu tożsamości, haseł, kodów SMS ani informacji umożliwiających dostęp do konta bankowego. Nie podawaj też informacji o swoich oszczędnościach.
4. Zgłoś próbę oszustwa
Podejrzane połączenie lub próbę wyłudzenia pieniędzy zgłoś Policji. Jeśli sytuacja wymaga natychmiastowej interwencji, zadzwoń pod numer 112. Incydenty związane z cyberbezpieczeństwem możesz również zgłosić do CERT Polska na stronie incydent.cert.pl.
5. Ustal rodzinne hasło bezpieczeństwa
Wspólnie z bliskimi ustalcie hasło, które znają tylko zaufane osoby. Jeśli ktoś zadzwoni z prośbą o pilną pomoc, możesz poprosić o jego podanie. To dodatkowy sposób weryfikacji rozmówcy, ale nie zastępuje samodzielnego oddzwonienia do bliskiej osoby.
Słówka
Hasło rodzinne – ustalone wcześniej słowo lub wyrażenie, które pomaga sprawdzić, czy rozmawiasz z bliską osobą.
Przykład: Rodzina ustala hasło „Fioletowy tramwaj”. Jeśli ktoś dzwoni z pilną prośbą o pieniądze, można zapytać o hasło, a następnie niezależnie potwierdzić sytuację.
Numer alarmowy 112 – bezpłatny numer służący do wzywania pomocy w sytuacjach nagłego zagrożenia życia, zdrowia, bezpieczeństwa lub mienia.
Przykład: Jeśli ktoś grozi Ci przemocą lub próbuje siłą odebrać pieniądze, możesz wezwać pomoc pod numerem 112.
Vishing (czytaj: „wiszing”) – rodzaj oszustwa telefonicznego, w którym przestępca podszywa się pod zaufaną osobę lub instytucję, aby wyłudzić dane albo pieniądze.
Przykład: Oszust dzwoni i przedstawia się jako pracownik banku. Twierdzi, że Twoje oszczędności są zagrożone, i nakłania Cię do przelania pieniędzy.
Zadbaj o bezpieczeństwo
Zrób to od razu
1. Porozmawiaj z rodziną
Ustalcie, jak postępować, gdy ktoś zadzwoni z prośbą o pilne przekazanie pieniędzy. Przypomnijcie sobie, że zawsze można przerwać rozmowę i sprawdzić, co się wydarzyło.
2. Sprawdź numery telefonów
Upewnij się, że masz zapisane aktualne numery najbliższych osób. Dzięki temu w razie podejrzanego telefonu szybko skontaktujesz się z nimi samodzielnie.
3. Ustal hasło rodzinne
Wymyślcie nietypowe słowo lub krótkie wyrażenie, którego nie da się łatwo odgadnąć na podstawie informacji o rodzinie.
Ważne: Nie wybierajcie dat urodzenia, imion ani nazwisk, które można znaleźć w Internecie.
Dowiedz się więcej
Zgłoś incydent do CERT Polska
Poznaj formularz „Zgłoś incydent” na stronie CERT Polska. Możesz za jego pomocą zgłosić podejrzaną wiadomość, fałszywą stronę internetową lub inne zdarzenie związane z cyberbezpieczeństwem.
Przejdź do CERT Polska ↗Poznaj metody wykorzystywane przez oszustów
Przeczytaj o różnych sposobach wyłudzania pieniędzy i danych osobowych. Dowiedz się, jak działają przestępcy i na jakie sygnały ostrzegawcze warto zwracać uwagę.
Poznaj metody oszustów ↗Oszustwa matrymonialne – gdy uczucia stają się pułapką
Oszuści potrafią przez wiele tygodni budować pozorną bliskość i zaufanie, aby później prosić o pieniądze. Przeczytaj poradnik przygotowany w ramach inicjatywy ISSA Polska.
Przeczytaj poradnik ↗Poczytaj także
Inne materiały, które mogą Cię zainteresować
Ważny numer 8080. Dodaj go do kontaktów w telefonie
Podejrzany SMS z linkiem do płatności, informacją o paczce albo blokadzie konta? Dowiedz się, jak zgłaszać takie wiadomości do CERT Polska i dlaczego warto zapisać numer 8080 w telefonie.
Czytaj dalej →Zastrzeż PESEL: co to daje i jak to zrobić?
Oszuści mogą próbować wykorzystać cudze dane osobowe do wyłudzenia kredytu lub pożyczki. Sprawdź, jak zastrzec numer PESEL w aplikacji mObywatel i zwiększyć bezpieczeństwo swoich danych.
Czytaj dalej →Fałszywe maile podszywające się pod Ministerstwo Cyfryzacji
Oszuści podszywają się nie tylko pod bliskich, ale również pod urzędy i instytucje. Zobacz, jak rozpoznawać fałszywe wiadomości e-mail i unikać pułapek związanych z podejrzanymi linkami oraz załącznikami.
Czytaj dalej →