Z życia wzięte
Halina siedziała przy herbacie, gdy dostała wiadomość na WhatsAppie od koleżanki z dawnych lat:
„Nowe prawo! Seniorzy mają stracić świadczenia. Udostępnij, zanim usuną!”
Przestraszyła się i kliknęła link, ale strona wyglądała podejrzanie. Mimo to wysłała wiadomość dalej, „na wszelki wypadek”.
Wieczorem zadzwoniła wnuczka: „Babciu, to oszustwo!”. Pokazała jej, jak sprawdzać informacje na stronie gov.pl i w Akademii Bezpieczeństwa RCB.
Od tej pory Halina najpierw sprawdza źródło.
„Teraz wiem, że nie każda wiadomość od znajomej musi być prawdziwa.”
Jak się chronić – 5 zasad
Nie udostępniaj wiadomości, których nie rozumiesz lub które Cię niepokoją.
Zanim klikniesz „Prześlij dalej”, pomyśl, kto może to przeczytać i jakie wywoła emocje.
Zawsze sprawdź źródło informacji.
Oficjalne komunikaty znajdziesz na stronach takich jak gov.pl, RCB czy Policja.pl.
Zastanów się, zanim uwierzysz w sensację.
Jeśli coś brzmi zbyt szokująco lub straszy, to może być fake news. Emocje to ulubione narzędzie oszustów.
Skonsultuj się z kimś bliskim.
Poproś wnuczka, znajomą lub sąsiada o pomoc w sprawdzeniu wiadomości — dwie pary oczu widzą więcej.
Nie klikaj w linki z nieznanych źródeł.
Fałszywe strony często wyglądają bardzo podobnie do prawdziwych, ale mogą kraść Twoje dane.
Gdzie sprawdzać oficjalne komunikaty państwowe
Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB)
Publikuje ostrzeżenia, poradniki i filmy edukacyjne.
Wysyła też SMS-y z Alertami RCB, gdy w Twojej okolicy pojawia się zagrożenie.
Zobacz: Akademię Bezpieczeństwa RCB, cykl 12 poradników przygotowywanych przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa we współpracy z Polskim Radiem. Tematem każdego z nich będzie inne zagrożenie.
Serwis rządowy GOV.PL
Główne źródło informacji państwowych.
Znajdziesz tu komunikaty wszystkich ministerstw i urzędów, w tym:
- MSWiA – bezpieczeństwo i służby,
- Ministerstwo Cyfryzacji – ochrona danych i technologie,
- Ministerstwo Zdrowia – komunikaty zdrowotne.
Aplikacja mObywatel
Zawiera Twoje dokumenty i urzędowe komunikaty.
Umożliwia też zgłoszenie cyberataku lub podejrzanego e-maila.
Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW)
Publikuje oficjalne prognozy i ostrzeżenia: burze, wichury, upały, powodzie.
To właśnie dane IMGW są podstawą Alertów RCB.
Główny Inspektorat Sanitarny (GIS)
Publikuje ostrzeżenia zdrowotne i informacje o wycofanych produktach.
Wiarygodne źródło o zagrożeniach dla zdrowia publicznego.
Polskie Radio i TVP Info
Nadają komunikaty RCB i informacje rządowe.
W razie braku Internetu — wystarczy włączyć radio lub telewizję.
Google Fact Check Explorer
Narzędzie, które pozwala sprawdzić, czy dana wiadomość była już weryfikowana przez dziennikarzy lub organizacje fact-checkingowe (np. Demagog, AFP, Konkret24).
Wpisz tytuł lub fragment wiadomości, aby zobaczyć, czy to prawda, czy fake news.
Zrób to od razu
Zapisz w zakładkach:
Wejdź w aplikację mObywatel 2.0 i sprawdź, czy masz aktywną usługę „Bezpiecznie w sieci”.
Włącz powiadomienia PUSH – to prosty sposób, by dowiadywać się o zagrożeniach jako pierwszy.
Jeśli zobaczysz ostrzeżenie – poinformuj znajomych. Dzięki temu i oni unikną oszustwa
Słówka
dezinformacja – celowe wprowadzanie ludzi w błąd poprzez rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji.
fake news – (czytaj: fejk nius) fałszywa wiadomość wyglądająca jak prawdziwa.
RCB – Rządowe Centrum Bezpieczeństwa; instytucja, która ostrzega obywateli i uczy, jak reagować w sytuacjach zagrożenia.
powiadomienia PUSH (czytaj: „pusz”) Krótka wiadomość, która wyskakuje na ekranie telefonu lub tabletu, nawet gdy nie korzystasz z aplikacji. Służy do przekazywania ważnych informacji lub ostrzeżeń – np. o burzy, oszustwie internetowym albo nowym dokumencie w mObywatelu.
łańcuszek internetowy – spam zawierający w treści polecenie lub prośbę o rozesłanie danej wiadomości do jak największej liczby odbiorców.
fact-checking – (czytaj: fakt czeking) Sprawdzanie, czy informacje są prawdziwe, przez porównanie ich z zaufanymi źródłami.
Umów się na bezpłatne doradztwo cyfrowe – indywidualnie, telefonicznie lub online.
Pomożemy rozwiązać problemy, wyjaśnimy trudne tematy i pokażemy proste rozwiązania.
Jeśli potrzebujesz wyjaśnienia, pomocy przy ustawieniach albo chcesz porozmawiać o tym, jak bezpiecznie korzystać z Internetu – jesteśmy tu dla Ciebie.
Zapisz się na doradztwo