Wyobraź sobie, że otrzymujesz SMS-a z informacją o niedopłacie za przesyłkę. W wiadomości jest link. Otwierasz go i widzisz znajome logo firmy kurierskiej. Wszystko wygląda wiarygodnie. Ale czy na pewno jesteś na prawdziwej stronie?
Oszuści potrafią tworzyć strony internetowe łudząco podobne do tych, z których korzystamy na co dzień. Podszywają się pod banki, urzędy, sklepy, firmy kurierskie, a nawet Internetowe Konto Pacjenta.
Na szczęście jest coś, co możesz sprawdzić, zanim podasz swoje dane – adres strony internetowej.
Co to jest domena internetowa?
Każda strona internetowa ma swój adres, podobnie jak dom ma adres pocztowy. Ważną częścią tego adresu jest domena, która pomaga rozpoznać, na jakiej stronie się znajdujesz.
Spójrz na przykłady:
- pacjent.gov.pl – oficjalny portal pacjenta, gdzie możesz skorzystać z Internetowego Konta Pacjenta.
- zus.pl – oficjalna strona Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
- gov.pl – rządowy portal z informacjami i usługami publicznymi.
- allegro.pl – adres popularnego serwisu zakupowego.
W adresach możesz zobaczyć różne końcówki, np. .pl, .com czy .org. Niektóre adresy mają też kilka części oddzielonych kropkami, np. pacjent.gov.pl.
Zapamiętaj: sama końcówka, np. .pl, nie gwarantuje bezpieczeństwa. Liczy się prawidłowy adres całej domeny.
Jak oszuści podszywają się pod prawdziwe strony?
Oszuści często tworzą adresy, które na pierwszy rzut oka wyglądają znajomo. Mogą dodać jedną literę, myślnik albo dodatkowe słowo.
Załóżmy, że chcesz wejść na Internetowe Konto Pacjenta.
Prawidłowy adres:
A tak mogą wyglądać fałszywe adresy:
pacjent-gov-pl.example.compacjent.gov.pl.logowanie-example.compacjent-gov.example.net
To fikcyjne przykłady, ale dobrze pokazują sposób działania oszustów.
Zwróć uwagę, że w podejrzanych adresach pojawiają się znajome słowa: „pacjent” i „gov”. Nie oznacza to jednak, że strony należą do administracji publicznej.
Jak to rozpoznać?
Przyjrzyj się fragmentowi adresu przed pierwszym ukośnikiem po https://.
W adresie pacjent.gov.pl.logowanie-example.com domeną jest logowanie-example.com, a nie gov.pl.
To właśnie taki szczegół może zdradzić próbę oszustwa.
Czy kłódka i HTTPS oznaczają bezpieczną stronę?
Być może słyszałeś już poradę, aby szukać kłódki obok adresu internetowego.
Warto wiedzieć, co ona naprawdę oznacza.
Litery HTTPS informują, że połączenie z daną stroną jest szyfrowane. Oznacza to, że przesyłane informacje są chronione przed odczytaniem przez osoby postronne.
Nie jest to jednak dowód, że właściciel strony jest uczciwy.
Fałszywa strona również może mieć HTTPS i symbol kłódki.
Co więcej, niektóre współczesne przeglądarki zamiast kłódki pokazują inny symbol, np. ikonę ustawień.
Dlatego nie oceniaj strony wyłącznie na podstawie tego oznaczenia. Zawsze sprawdzaj także adres.
Jak sprawdzić adres strony na telefonie?
Na smartfonie adres strony często jest skrócony, ponieważ ekran jest niewielki. Możesz jednak zobaczyć go dokładniej.
- Otwórz stronę w przeglądarce internetowej, np. Chrome, Firefox lub Safari.
- Dotknij paska adresu – znajduje się on zwykle na górze lub na dole ekranu.
- Sprawdź wyświetlony adres. W razie potrzeby przewiń go, aby zobaczyć więcej.
- Zwróć uwagę na nazwę domeny i sprawdź, czy odpowiada stronie, którą zamierzałeś otworzyć.
Ważne: jeśli adres wygląda podejrzanie, nie wpisuj hasła, numeru PESEL ani danych karty płatniczej.
Pięć zasad bezpiecznego korzystania ze stron internetowych
1. Sprawdzaj adres przed logowaniem
Zanim wpiszesz hasło do banku, urzędu lub poczty elektronicznej, sprawdź, na jakiej stronie jesteś.
2. Nie ufaj samemu wyglądowi strony
Logo, kolory i układ strony można skopiować. Nawet bardzo profesjonalnie wyglądająca witryna może być fałszywa.
3. Uważaj na linki w SMS-ach i e-mailach
Szczególnie wtedy, gdy wiadomość informuje o pilnej dopłacie, zablokowaniu konta lub konieczności natychmiastowego zalogowania.
Zamiast klikać w link, otwórz samodzielnie znaną Ci stronę instytucji lub jej oficjalną aplikację.
4. Korzystaj z zapisanych, sprawdzonych adresów
Strony banku, ZUS-u czy Internetowego Konta Pacjenta możesz dodać do zakładek przeglądarki. Dzięki temu nie musisz za każdym razem szukać ich w Internecie.
5. Nie działaj pod presją czasu
Oszuści często próbują wywołać pośpiech i niepokój. Jeśli wiadomość nakazuje natychmiast zapłacić lub podać dane, zatrzymaj się i sprawdź jej wiarygodność inną drogą.
Małe ćwiczenie: który adres jest prawidłowy?
Chcesz sprawdzić swoje Internetowe Konto Pacjenta. Który z poniższych adresów wybierzesz?
A. pacjent-gov-pl.example.com
B. pacjent.gov.pl
C. gov-pacjent.example.net
Prawidłowa odpowiedź: B – pacjent.gov.pl.
Pozostałe adresy są fikcyjnymi przykładami stron, które mogłyby próbować podszywać się pod prawdziwy portal.
Co zrobić, gdy trafisz na podejrzaną stronę?
Jeśli podejrzewasz oszustwo:
- Nie wpisuj swoich danych ani haseł.
- Nie pobieraj plików z podejrzanej strony.
- Zamknij stronę i otwórz samodzielnie oficjalny serwis.
- Zgłoś podejrzany adres do CERT Polska przez formularz incydent.cert.pl.
- Jeśli otrzymałeś podejrzany SMS, możesz przekazać go na bezpłatny numer 8080.
Jeśli podałeś już dane logowania lub dane karty płatniczej, działaj szybko. Skontaktuj się z bankiem, zmień zagrożone hasła i zgłoś oszustwo.
Zapamiętaj trzy najważniejsze rzeczy
Sprawdzaj adres. Podobna nazwa nie oznacza, że jesteś na prawdziwej stronie.
Nie ufaj samej kłódce. HTTPS zabezpiecza połączenie, ale nie potwierdza uczciwości witryny.
Masz wątpliwości? Nie klikaj. Otwórz znaną Ci stronę samodzielnie albo skorzystaj z oficjalnej aplikacji.
Nie musisz znać się na informatyce, aby bezpieczniej korzystać z Internetu. Wystarczy wyrobić sobie nawyk sprawdzania adresu, zwłaszcza gdy strona prosi Cię o hasło, pieniądze lub dane osobowe.
Chcesz wiedzieć więcej?
Polecamy materiały przygotowane przez ekspertów CERT Polska:
- Jak rozpoznać fałszywe strony internetowe i uniknąć phishingu – poradnik wyjaśniający, jak oszuści konstruują adresy internetowe.
- Jak rozpoznać phishing – baza wiedzy CERT Polska – praktyczne wskazówki dotyczące podejrzanych wiadomości i stron.
- Twoje bezpieczne IKP – zasady bezpiecznego korzystania z Internetowego Konta Pacjenta.
Poczytaj także
Inne materiały, które mogą Cię zainteresować
Fałszywe maile podszywające się pod Ministerstwo Cyfryzacji
Wiadomość wygląda jak oficjalne pismo z urzędu? Sprawdź, jak oszuści wykorzystują fałszywe adresy internetowe, logotypy instytucji i podejrzane załączniki, aby wyłudzać dane.
Czytaj dalej →Ważny numer 8080. Dodaj go do kontaktów w telefonie
Otrzymujesz SMS z linkiem do dopłaty za paczkę albo informacją o blokadzie konta? Dowiedz się, jak zgłosić podejrzaną wiadomość do CERT Polska, przesyłając ją na numer 8080.
Czytaj dalej →Zastrzeż PESEL: co to daje i jak to zrobić?
Obawiasz się wykorzystania swoich danych osobowych przez oszustów? Sprawdź, jak zastrzec numer PESEL, przed czym chroni takie zastrzeżenie i jak zrobić to przez Internet.
Czytaj dalej →