Słyszysz w telefonie głos córki, syna, wnuczki albo innej bliskiej osoby. Mówi, że wydarzył się wypadek i pilnie potrzebuje pieniędzy. Głos brzmi znajomo, a sytuacja wydaje się poważna. Czy możesz mieć pewność, że naprawdę rozmawiasz z bliską osobą? Niestety – nie zawsze.
Dlaczego znajomy głos już nie wystarczy?
Technologia pozwala obecnie tworzyć imitacje głosu konkretnej osoby. Oszust może więc próbować przekonać nas, że rozmawiamy z córką, synem, wnuczką, wnukiem czy inną bliską osobą.
Schemat rozmowy może wyglądać tak:
Tato, miałem wypadek. Potrzebuję pieniędzy. Musisz mi szybko pomóc.
Albo:
Babciu, jestem w poważnych kłopotach. Nie mogę teraz wszystkiego wyjaśnić. Proszę, do nikogo nie dzwoń.
Taka rozmowa ma przede wszystkim wywołać silne emocje. Oszust może nas poganiać, prosić o natychmiastowy przelew lub przekazanie pieniędzy, a także przekonywać, żebyśmy z nikim się nie kontaktowali.
W takiej sytuacji najważniejsze jest przerwanie presji i sprawdzenie, z kim naprawdę rozmawiamy.
Prosta zasada bezpieczeństwa
Czym jest Rodzinne Hasło?
Rodzinne Hasło to ustalone wcześniej słowo lub krótkie zdanie, które znają tylko bliskie osoby.
Może służyć do szybkiego sprawdzenia, czy osoba, która dzwoni i prosi o pilną pomoc, rzeczywiście jest kimś bliskim.
Wystarczy zapytać:
„Jakie jest nasze Rodzinne Hasło?”
Osoba, z którą wcześniej je ustaliliśmy, powinna znać odpowiedź.
Jak ustalić dobre Rodzinne Hasło?
Hasło powinno być:
- łatwe do zapamiętania przez osoby, które mają go używać,
- trudne do odgadnięcia przez kogoś spoza rodziny,
- znane wyłącznie ustalonym osobom.
Może to być nietypowe słowo, krótkie zdanie albo określenie związane ze wspólnym wspomnieniem. Nie wybierajcie jednak informacji, które obca osoba może łatwo znaleźć w Internecie lub mediach społecznościowych.
Hasła nie publikujemy i nie podajemy osobom postronnym. Nie warto również przesyłać go SMS-em ani przez komunikatory. Najlepiej ustalić je podczas bezpośredniej rozmowy i zapamiętać.
Co zrobić?
Gdy bliska osoba dzwoni i pilnie prosi o pieniądze
- Poproś o podanie Rodzinnego Hasła.
- Nie przekazuj pieniędzy, kodu BLIK, danych do bankowości ani innych poufnych informacji tylko dlatego, że sytuacja wydaje się pilna.
- Jeżeli cokolwiek wzbudzi Twoją wątpliwość, zakończ rozmowę.
- Samodzielnie zadzwoń do bliskiej osoby, wybierając jej znany Ci numer telefonu. Nie korzystaj z numeru ani linku podanego przez rozmówcę.
- Jeśli nie możesz się z nią skontaktować, zadzwoń do innej osoby z rodziny i wspólnie sprawdźcie sytuację.
A jeśli rozmówca zna Rodzinne Hasło?
Samo hasło nie powinno zastępować zdrowej ostrożności.
Jeżeli historia jest nietypowa, rozmówca wywiera presję, żąda pieniędzy albo prosi o zachowanie wszystkiego w tajemnicy, warto zakończyć połączenie i niezależnie sprawdzić sytuację.
Rodzinne Hasło jest dodatkowym zabezpieczeniem – nie oznacza, że musimy bezwarunkowo ufać każdej osobie, która je zna.
Ustalcie też jedną rodzinną zasadę
Oprócz hasła warto umówić się na jeszcze jedną prostą rzecz:
Jeśli ktoś z rodziny telefonicznie prosi o pilne przekazanie pieniędzy, zawsze najpierw sprawdzamy sytuację drugim kanałem.
Można zadzwonić na znany numer tej osoby albo skontaktować się z innym członkiem rodziny. Nawet jeśli głos w telefonie brzmi znajomo.
To kilka dodatkowych minut, które mogą uchronić przed utratą pieniędzy.
Warto pamiętać
Rodzinne Hasło nie jest tylko dla osób starszych
Choć oszustwa „na wnuczka” często kojarzymy z osobami starszymi, podobna zasada bezpieczeństwa może przydać się całej rodzinie.
Fałszywa wiadomość lub telefon może dotyczyć rodzica, dziecka, partnera, partnerki czy innej bliskiej osoby. Dlatego warto ustalić wspólną zasadę niezależnie od wieku.
Obejrzyj spot i porozmawiaj z bliskimi
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów przygotowała spot pokazujący, jak działa Rodzinne Hasło.
Najważniejsze jest jednak to, co zrobicie po jego obejrzeniu.
Ilustracja do materiału powstała z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji i została zweryfikowana przez zespół Fundacji Pro Cultura.
Poczytaj także
Inne materiały, które mogą Cię zainteresować
Ważny numer 8080. Dodaj go do kontaktów w telefonie
Dostałeś SMS z dziwnym linkiem? Nie klikaj. Wyślij dalej na numer 8080, aby szybko zgłosić podejrzaną wiadomość do CERT Polska.
Czytaj dalej →Jak rozpoznać bezpieczne adresy w Internecie?
Nie każda strona w Internecie jest bezpieczna. Dowiedz się, czym jest domena i jak rozpoznać prawdziwe adresy, którym możesz zaufać – np. gov.pl czy pacjent.gov.pl.
Czytaj dalej →Alert! Fałszywe wiadomości i łańcuszki
„Rząd wprowadza nowe podatki!”, „Nie szczep się – zobacz, co odkryli lekarze!”, „Udostępnij to wszystkim!” W Internecie coraz trudniej odróżnić prawdę od manipulacji.
Czytaj dalej →